Choroba Meniere’a

Doctor ENT checking ear with otoscope to woman patient

Choroba Ménière’a nazywana również wodniakiem endolimfatycznym, jest schorzeniem charakteryzującym się nawracającymi epizodami szumu w uszach, z upośledzeniem słuchu o różnym nasileniu i układowymi zawrotami głowy z towarzyszącymi wymiotami, uczuciem pełności w uchu, nadwrażliwością na hałas oraz uczuciem niepokoju.

Rozpoczyna się w różnym wieku, ale najczęściej jej początek przypada na wiek 30-50 lat. W równym stopniu dotyczy kobiet i mężczyzn. Choroba Meniere’a rozpoczyna się w jednym uchu, ale z czasem rozwija się również w drugim.
Ucho wewnętrzne (część odpowiedzialna za słyszenie i za równowagę) jest wypełnione płynami. Jednym z tych płynów jest endolimfa. Przyczyną zaburzeń w chorobie Meniere’a jest nadmierne ciśnienie endolimfy. Jest wiele teorii, które tłumaczą przyczynę takiego stanu, począwszy od nieprawidłowej (zbyt dużej) produkcji endolimfy, a skończywszy na zaburzonym jej odpływie. W chwili, gdy rośnie ciśnienie płynu w uchu wewnętrznym, pacjent odczuwa objawy choroby.

Choroba Meniere’a manifestuje się nagłymi, zwykle zupełnie niespodziewanymi dla chorego, atakami. W trakcie napadu nie pojawia się ból głowy lecz występują:
• nudności
• wymioty
• oczopląs pochodzenia obwodowego
• zawroty głowy
• objawy wegetatywne
• zblednięcie skóry
• zlewne poty
• szum w uchu
• uczucie rozpierania w uchu

Chory nie traci przytomności, ale kontakt z nim może być bardzo utrudniony. Po każdym kolejnym napadzie pogarsza się słuch odbiorczy. Przytomność jest zawsze zachowana i nie występuje ból głowy, napady występują z różną częstotliwością. Niekiedy może wystąpić tzw. status meniericus, w którym napady trwają nieprzerwanie lub z niewielkimi przerwami przez kilka godzin, a nawet dni.
Chorobę Meniere’a diagnozuje się po szczegółowym badaniu pacjenta, drogą eliminacji innych schorzeń oraz na podstawie szczegółowego wywiadu z pacjentem. Wykonuje się następujące badania:
• badania narządu słuchu (audiometria tonalna, audiometria słowna, audiometria impedencyjna, audiometria odpowiedzi wywołanych z pnia mózgu, próby nadprogowe)
• badania układu równowagi (kliniczne badanie otoneurologiczne, videonystagmografia, badanie dynamicznej ostrości widzenia, badanie miogennych przedsionkowych potencjałów wywołanych, komputerowa posturografia dynamiczna)
• badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny)
• badania konsultacyjne (neurologiczne, okulistyczne)
Leczenie zachowawcze w chorobie Meniere’a polega na stosowaniu leków przeciwhistaminowych, poprawiających krążenie krwi w uchu wewnętrznym oraz mózgu, przeciw zawrotom głowy, naczyniowych, oraz blokerów kanału wapniowego.

Leczenie dobębenkowe (transtympanalne) polega na wstrzyknięciu kortykosterydów lub gentamycyny bezpośrednio do jamy bębenkowej, stąd drogą dyfuzji przenikają one do wnętrza błędnika. Wstrzyknięcie wykonuje się bardzo cienką igłą w znieczuleniu miejscowym.
• kortykosterydy stosuje się we wczesnych stadiach choroby, w okresie jej zaostrzenia, dla wyciszenia objawów, poprawy słuchu, zmniejszenia nasilenia szumu usznego i uczucia pełności; to metoda bezpieczna dla słuchu, ale jej skuteczność nie przekracza 50 procent, z uwagi na praktycznie brak powikłań, można ją stosować na każdym etapie choroby, także po przeprowadzonym leczeniu operacyjnym
• gentamycynę stosuje się w przypadkach zaostrzenia choroby u pacjentów, u których choroba spowodowała już głęboki niedosłuch; zadaniem gentamycyny jest zniszczenie błędnika; metoda ta skutecznie zapobiega atakom zawrotów, ale niesie ze sobą aż 30 procentowe ryzyko dalszego pogorszenia słuchu; poza tym część chorych skarży się na długo utrzymujące się zaburzenia równowagi.
Leczenie operacyjne jest w przypadku choroby Meniere’a najbardziej skutecznym sposobem na zlikwidowanie ataków zawrotów głowy. Należy jednak pamiętać, że cały czas jest to jedynie leczenie objawowe, likwidujące zawroty, a choroba toczy się w błędniku dalej.
Najskuteczniejszą metoda operacyjną jest operacja przecięcia nerwu przedsionkowego tak, by uniemożliwić przekazywanie informacji o zawrotach głowy z błędnika do mózgu. To jedyny zabieg operacyjny, który przy 100 procentowej skuteczności likwidowania ataków zawrotów głowy, pozwala na zachowanie słuchu.

Choroba Meniere’a, mimo że nie jest śmiertelna, to może wywołać spustoszenie w życiu chorego. Nieprzewidywalny charakter choroby Meniere’a, niespodziewane silne ataki wirowych zawrotów głowy z nudnościami i wymiotami, których w żaden sposób nie można powstrzymać, powodują znaczne ograniczenia w życiu chorego. Strach przed atakami potrafi całkowicie sparaliżować chorego. Co więcej, naturalny przebieg choroby obejmuje okresy zaostrzeń z częstymi atakami zawrotów i szybko postępującym niedosłuchem i okresy naturalnych remisji, które mogą utrzymywać się przez lata.